|
Znaczna część sztuk walki uprawiana jest w specjalistycznych warunkach i często z zastosowaniem specjalistycznego sprzętu. W przypadku aikido niezbędna jest sala - dojo wyłożona materacami – tatami. Większość technik aikido zakończona jest obaleniem, rzutem lub sprowadzeniem do podłoża swojego partnera treningowego. Mimo iż, ćwiczący wyposażeni są w umiejętność bezpiecznego padania (ukemi waza), dodatkowo minimalizuje się ryzyko kontuzji ćwicząc na bezpiecznej macie. Dojo to miejsce, w którym ćwiczymy aikido (lub inną sztukę walki). Znaczenie tego pojęcia można tłumaczyć jako do – droga, jo – długa. Z dojo związane są etyczne sposóby zachowania (tolerancja i kultura osobista, specyficzne kłanianie się w czasie treningu, estetyka i higiena stróju treningowego – kimona, hierarchia stopni, szacunek do mistrza (nauczyciela) oraz życzliwość i wyrozumiałość do partnera treningowego). Cztery strony dojo mają swoje symboliczne znaczenie. Przednia część to kamiza – miejsce zajmowane przez nauczyciela, tam również znajduje się portret M. Ueshiby. W hierarchii ważności stoi ona na pierwszym miejscu. W jej kierunku oddawane są ukłony w sytuacjach wejścia na tatami, rozpoczęcia treningu itd… Miejsce przed kamiza zajmuje nauczyciel. Uczniowie nie powinni stać ani siedzieć tyłem do niej. Tyłem do kamiza nie powinno się poprawiać np. włosów, obi czy kimona. W czasie demonstracji lub wyjaśnień mistrza uczniowie powini być zwróceni twarzą do kamiza i mistrza. Nie należy przerywać prowadzącemu zajęcia bez ważnej przyczyny. Nie wolno przerywać ceremoniału rozpoczęcia i zakończenia treningu, osoby króte spóźniają się czekają w seiza na skraju maty, aż nauczyciel zakończy i poprosi na trening. Strona przeciwległa do kamiza to shimoza, czyli miejsce przeznaczone dla uczniów. W sztukach walki panuje porządek organizacyjny wynikający ze stażu treningowego, zaangażowania i umiejętności ćwiczących. Każdy uczeń w naszej szkole jest posiadaczem stopnia nadawanego na drodze egzaminu. Każdemu stopniowi przypożądkowany jest kolor pasa. Pierwszy stopień uczniowski VI KYU to kolor biały, V KYU – żółty, IV KYU – pomarańczowy, III KYU – zielony, II KYU – niebieski, I KYU – brązowy. Dalej są już stopnie mistrzowskie od I do X dan – obi kolor czarny. Należy szanować wszystkich, nie tylko osoby posiadające wyższe stopnie. Prawa część dojo to joseki, czyli część maty przeznaczona dla wybitnych uczniów wyróżniających się umiejętnościami oraz długim stażem treningowym. Ostatnia strona dojo to shimoseki. W tej części dojo istnieje możliwość pozostawienia klapek (zori), toreb itp… Za zgodą nauczyciela mogą przebywać tam obserwatorzy i goście. 
Podstawy etykiety dojo: Wchodząc do dojo należy wykonać ukłon w stronę kamiza. Z chwilą wejścia do dojo prowadzącego zajęcia należy skupić się już tylko i wyłącznie na treningu. Strój do ćwiczeń powinien być czysty. Nie można nosić w trakcie treningu elementów garderoby, które mogły by być niebezpieczne dla zachowania zdrowia tzn.: pierścionków, łańcuszków, kolczyków, spinek do włosów itp. Ważne jest również obcinanie paznokci, czy związywanie długich włosów. Podczas treningu w dojo nie można jeść ani pić. Nie do pomyślenia jest żucie gumy. Uczniowie siadają w seiza (zazen), po przeciwnej stronie kamiza, według stopni - po prawej stronie najwyższe, stopniowo w lewo, aż do najniższych. Do instruktora, który nosi czarny pas, należy zwracać się używając terminu: sensei (nauczycielu). Prowadzący zajęcia rozpoczyna trening od krótkiej medytacji (mokuso). Pierwszy ukłon wykonuje razem ze wszystkimi w stronę kamiza. Następnie ćwiczący kłaniają się prowadzącemu trening, z wzajemnym zachowaniem nauczyciela. Każdy ukłon odzwierciedla szacunek do miejsca, w którym odbywają się treningi bądź do swojego nauczyciela lub partnera, z którym ćwiczymy. Ukłony mają również wyraz podziękowania np. za wspólny trening, wskazówki nauczyciela lub aprobaty poczynań mistrza. Kiedy w dojo nie ma prowadzącego zajęcia; jego obowiązki przejmuje najstarszy stopniem lub wyznaczony asystent. Asystent zobowiązany jest podejść do nauczyciela (gdy jest już obecny w dojo) i przekazać mu, poprzez ukłon, prowadzenie dalszych zajęć lub poprosić o dalsze dyspozycje. W dojo nie powinno się głośno rozmawiać. Zabrania się również samowoli. W odpowiedzi na komendy, rady czy upomnienia nauczyciela uczeń odpowiada ukłonem. Jeżeli ktoś spóźnił się na trening, po przebraniu się staje w drzwiach dojo, kłania się w stronę kamiza i czeka w seiza na pozwolenie wejścia. W chwili wejścia kłania się jeszcze raz. Zgodnie z elementarnymi zasadami grzeczności, osoba taka powinna podejść do prowadzącego trening i przeprosić za swoje spóźnienie. Składanie wyjaśnień nie jest konieczne. Jeżeli ktoś z ważnych powodów musi opuścić dojo przed zakończeniem zajęć, podchodzi do nauczyciela, kłania się i prosi o pozwolenie opuszczenia dojo. Gdy nauczyciel pozwoli, należy podziękować mu ukłonem, podejść do drzwi, ukłonić się w kierunku kamiza i wyjść. Nie należy kłaść się na macie ani przyjmować lekceważących pozycji. Gdy w czasie zajęć, nauczyciel wywoła kogoś na środek tatami, osoba wywołana podbiega do niego. Gdy w czasie demonstrowania jakiegoś ruchu, czy techniki nauczyciel tłumaczy ustnie, uke siada w pobliżu nauczyciela w pozycji tate hiza i czeka na dalsze polecenia. Po zakończeniu demonstrowania technik uke dziękuje nauczycielowi kłaniając się i wraca na swoje miejsce. Jeżeli podczas treningu uczeń chce zadać instruktorowi pytanie, powinien wówczas podejść do niego, ukłonić się i czekać na stosowne wyjaśnienia (nigdy nie należy wołać osoby prowadzącej z daleka). W dojo nie wolno eksperymentować w czasie niebezpiecznych technik lub trudnych ćwiczeń.
Poszczególne normy zachowań stanowią kult tradycji japońskiej. Dzięki porządkowi i hierarchii zachowane jest bezpieczeństwo jak i sprawna organizacja treningu. Wzajemny szacunek sprzyja budowaniu życzliwej atmosfery na treningu. Wśród aikidoków panuje przekonanie że człowieka można poznać już po tym jak wchodzi do dojo.
|
